Automatische dosering van pH en chloor: Is het de investering waard?
Dit advies is onderdeel van de ‘Alles over zoutwaterzwembaden: Jouw complete gids’ reeks.
Elke zwembadeigenaar herkent het wel: het eeuwige ritueel van testen, rekenen en chemicaliën toevoegen. Op warme zomerdagen, precies wanneer je zorgeloos wilt genieten, vraagt het water de meeste aandacht. Een dag vergeten te meten kan al snel leiden tot groen of troebel water.
Steeds meer mensen kiezen daarom voor gemak en zekerheid: een automatisch doseersysteem voor pH en chloor. Maar is zo’n systeem echt noodzakelijk? Is het een luxe gadget of een onmisbare basis voor gezond zwemwater? En weegt de investering op tegen het gemak dat je ervoor terugkrijgt?
In deze blogpost duiken we in de wereld van zwembadautomatisering. We leggen uit hoe het werkt, wat de voor- en nadelen zijn en helpen je beslissen of dit de juiste stap is voor jouw zwembad.
Wat is automatische dosering eigenlijk?
In de basis neemt een automatisch doseersysteem de taak van de ‘zwembadmeester’ over. Het is een apparaat dat continu de kwaliteit van het water meet en, indien nodig, direct bijstuurt.
Het systeem bestaat doorgaans uit twee hoofdonderdelen die samenwerken:
- De meting (Sondes): In het leidingwerk van je technische ruimte worden gevoelige sensoren (sondes) geplaatst. Eén sonde meet de zuurtegraad (pH-waarde) en de andere meet de hoeveelheid desinfectie (Redox/ORP-waarde).
- De dosering (Pompen): Op basis van de metingen sturen kleine doseerpompen exact de juiste hoeveelheid vloeibaar chloor of pH-correctiemiddel (meestal pH-min) naar het zwembad.
Dit gebeurt niet één keer per week, maar continu zolang je filterpomp draait. Hierdoor zijn de schommelingen in waterkwaliteit minimaal.
Waarom zou je kiezen voor automatisering?
De overstap naar automatische dosering wordt vaak gemaakt om twee redenen: tijdsbesparing en waterkwaliteit. Laten we de belangrijkste voordelen op een rij zetten.
1. Altijd perfect water
Handmatig doseren betekent vaak dat je achter de feiten aanloopt. Je meet pas als de waarden al gedaald of gestegen zijn. Vervolgens gooi je er een flinke scheut chemicaliën in, waardoor de waarden pieken. Dit ‘jukebox-effect’ (hoge pieken en diepe dalen) is niet ideaal. Een automaat doseert druppelsgewijs. Hierdoor blijft de waterbalans uiterst stabiel, wat zorgt voor kristalhelder water.
2. Geen ‘chloorgeur’ en irritaties
De bekende chloorgeur en rode ogen ontstaan vaak door teveel gebonden chloor of een verkeerde pH-waarde. Omdat een automaat heel nauwkeurig stuurt, voorkom je overdosering. Je zwemt in water dat net genoeg gedesinfecteerd is om veilig te zijn, zonder dat je de negatieve bijeffecten van chemicaliën merkt.
3. Gemak en gemoedsrust
Ga je twee weken op vakantie? Zonder automaat kom je vaak thuis bij een groen moeras. Met een doseersysteem blijft het zwembad zichzelf onderhouden, ook als jij er niet bent (mits de voorraadtanks gevuld zijn). Je hoeft niet meer dagelijks met teststrips of druppels in de weer.
4. Besparing op chemicaliën
Dit klinkt misschien tegenstrijdig, maar een automaat gebruikt vaak minder chemicaliën dan jijzelf. Doordat er continu kleine beetjes worden toegevoegd, hoeft het systeem nooit een grote inhaalslag te maken. Bovendien gebruik je vloeibaar chloor, wat vaak goedkoper en geconcentreerder is dan de dure chloortabletten. Ook bevat vloeibaar chloor geen stabilisator (cyanuurzuur), waardoor je je water minder vaak hoeft te verversen.
Zijn er ook nadelen?
Eerlijk is eerlijk: automatisering is niet alleen maar rozengeur en maneschijn. Er zijn aandachtspunten waar je rekening mee moet houden.
1. De initiële investering
Een goed doseersysteem is niet goedkoop. Reken op een investering tussen de €1.000 en €2.500, afhankelijk van de kwaliteit en functies (bijvoorbeeld wifi-besturing). Voor een klein opzetbadje is dit bedrag vaak niet in verhouding tot de kosten van het bad zelf.
2. Onderhoud van het systeem
Je vervangt het onderhoud van het water door het onderhoud van het apparaat.
- Sondes kalibreren: De meetsondes zijn gevoelige instrumenten. Ze moeten minimaal 1 à 2 keer per seizoen gekalibreerd worden met speciale vloeistoffen om zeker te weten dat ze nog nauwkeurig meten.
- Slijtage: Sondes hebben niet het eeuwige leven. Gemiddeld moeten ze elke 2 tot 3 jaar vervangen worden. Dit is een terugkerende kostenpost (reken op €50 – €100 per sonde).
- Injectieventielen: De puntjes waar de vloeistof in de leiding wordt gespoten, kunnen verstopt raken door kristallisatie van het chloor. Deze moet je jaarlijks even controleren en schoonmaken.
3. Veiligheid en opslag
Je werkt met vloeibare chemicaliën (chloor en zuur) in jerrycans. Dit vraagt om veilige opslag in lekbakken in je technische ruimte. Een lekkende slang kan voor nare situaties zorgen. Goede installatie en regelmatige controle op lekkages zijn essentieel.
Hoe werkt de techniek: Redox vs. Vrij Chloor
Als je gaat shoppen voor een systeem, kom je vaak de term ‘Redox’ tegen. Het is belangrijk om te begrijpen wat dit betekent.
De meeste betaalbare automatische systemen meten geen chloor (in mg/l of ppm), maar Redox (in mV).
- Vrij chloor meting (Amperometrisch): Dit is de ‘gouden standaard’, vaak gebruikt in openbare zwembaden. Het meet exact hoeveel chloordeeltjes er in het water zitten. Deze systemen zijn zeer nauwkeurig maar ook erg duur en onderhoudsgevoelig.
- Redox meting: Dit meet de ‘ontsmettingscapaciteit’ van het water. Hoe zuiverder het water, hoe hoger de spanning (mV). Het is een indirecte meting. Een Redox-waarde van 650-750 mV staat doorgaans gelijk aan een goed chloorniveau. Voor privézwembaden is dit de meest gekozen en betaalbare oplossing.
Let op bij Redox: De meting is afhankelijk van de pH-waarde. Als je pH niet goed is, is je Redox-meting onbetrouwbaar. Daarom worden pH- en chloordosering bijna altijd als set verkocht: zonder stabiele pH geen goede desinfectie.
Is het de investering waard voor jou?
Of automatische dosering de juiste keuze is, hangt af van jouw situatie en zwembadgebruik.
Situatie A: Het kleine opzetbad
Heb je een klein Intex- of Bestway-bad dat je in de winter afbreekt? Dan is een volledig geautomatiseerd systeem waarschijnlijk ‘overkill’. De kosten van het apparaat zijn hoger dan het bad zelf. Hier kun je vaak prima uit de voeten met een chloordrijver en handmatig testen.
Situatie B: Het bouwkundige of grote inbouwbad
Heb je een permanent zwembad met een technische ruimte? Dan is automatisering bijna altijd de investering waard. De kosten van het bad en de aanleg zijn al aanzienlijk; de automatisering zorgt ervoor dat die investering zijn waarde behoudt (geen aanslag op de liner, geen beschadigde apparatuur door verkeerde waardes).
Situatie C: De vakantieganger of drukke professional
Ben je vaak van huis of heb je simpelweg geen zin om ‘scheikundige’ te spelen in je vrije tijd? Dan koop je met een doseersysteem vooral tijd en vrijheid. De zekerheid dat je bad helder blijft zonder dat jij er naar omkijkt, is voor velen onbetaalbaar.
Situatie D: Gezondheid en comfort
Heb je kinderen met een gevoelige huid of eczeem? Dan is de stabiliteit die een automaat biedt een enorme plus. De lagere en stabielere chemische waarden zijn veel vriendelijker voor de huid dan de pieken van handmatige dosering.
Installatie en praktische tips
Besluit je ervoor te gaan? Hier zijn nog een paar praktische tips voor de installatie en het gebruik:
- Plaatsing: Zorg dat de injectiepunten (waar het chloor en zuur de leiding in gaan) altijd als laatste in de lijn zitten, dus na de verwarming en na de meetsondes. Zo meet je het water uit het bad, niet het water dat je net hebt toegevoegd.
- Lekbakken: Zet de jerrycans met vloeibaar chloor en pH-min altijd in lekbakken. Mocht een kan gaan lekken, dan wordt de vloeistof opgevangen en tast het je vloer of apparatuur niet aan.
- Gescheiden opslag: Zet de bidons chloor en zuur zo ver mogelijk uit elkaar. Als de dampen van deze twee bij elkaar komen, kan er gevaarlijk chloorgas ontstaan. Zorg voor goede ventilatie in de technische ruimte.
- Winter: In de winter moet je de sondes uit de leiding halen en bewaren in een bewaarvloeistof (KCl) op een vorstvrije plek. Laat ze nooit uitdrogen! Een uitgedroogde sonde is onbruikbaar.
Conclusie
Een automatisch doseersysteem voor pH en chloor is geen strikte noodzaak om te kunnen zwemmen, maar het verhoogt het zwemplezier en de waterkwaliteit aanzienlijk. Het verandert zwembadbezit van een dagelijkse klus in een zorgeloze ervaring.
Hoewel de aanschafprijs en het vervangen van sondes kostenposten zijn om rekening mee te houden, verdien je dit voor een deel terug door een lager verbruik van chemicaliën en een langere levensduur van je zwembadbekleding. Voor eigenaren van inbouwzwembaden die waarde hechten aan comfort, veiligheid en kristalhelder water, is het zonder twijfel een van de beste upgrades die je kunt doen.
Twijfel je welk systeem past bij de grootte van jouw zwembad of heb je vragen over de installatie? Neem gerust contact met ons op. We kijken graag met je mee naar de beste oplossing voor jouw situatie.
